وعيد [ و اذعان و اعتقاد راسخ به تهديدهاى الهى . ] و امّا شناخت زيادت و نقصان در روزها [ ى عمر ] ، با سه چيز راست مىآيد [ و تأمين مىشود ] : 1 - شنيدن علم [ و فراگيرى دانش . ] 2 - پاسخ مثبت دادن به فراخوانهاى حرمت . [ يعنى تكاليف و احكام شرعى را ، كه هتك حرمت آن روا نيست ، بزرگ شمارد و به آن عمل نمايد . ] 3 - مصاحبت [ و همراهى و همنشينى ] با صالحان . و ملاك و معيار تمام آنچه ذكر شد ، آن است كه لباس عادات را [ و آنچه را به آن انس گرفته و با آن مألوف گشته ] از خود بركند [ و دور سازد . ] باب دوم : توبه [ - بازگشت به سوى خدا ] قال اللّه عزّ و جلّ : « و من لم يتب فأولئك هم الظّالمون » ، فأسقط اسم الظلم عن « 1 » التائب . و التوبة لا تصحّ إلّا بعد معرفة الذنب . و هى أن تنظر فى الذنب إلى ثلاثة أشياء : إلى انخلاعك من العصمة حين إتيانه ، و فرحك عند الظفر به ، و قعودك على الإصرار عن تداركه ، مع يقينك « 2 » به نظر الحقّ إليك . خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد : « آنان كه توبه نكرده‌اند همان ستمگرانند . » « 3 » خداوند در اين آيهء شريفه ، عنوان ظلم و ستمگرى را از توبه‌كنندگان برداشته است ، [ و اين عنوان را به كسانى اختصاص داده است كه از توبه سر باززده‌اند . ] توبه تنها پس از معرفت و شناخت گناه امكان‌پذير است . و شناسايى گناه تو آن است كه در گناه به سه چيز نظر كنى [ و در آنها تأمل نمايى ] : 1 - اينكه هنگام ارتكاب گناه از عصمت [ خدا ] بر كنار شده‌اى [ و در نتيجه از راه مستقيم منحرف گشته‌اى ؛

--> ( 1 ) - ه : من . ( 2 ) - ج ، ب : تيقنك . ( 3 ) - 49 / 11 .